3  Dostosowanie środków ochrony do ryzyka

Jeśli z oceny wynika, że występuje tylko normalne ryzyko pożaru, to nie są konieczne żadne środki dodatkowe. Przyjmuje się przy tym, że wystarczająca jest ochrona zatrudnionych i innych osób przez środki przewidziane w rozporządzeniu o stanowiskach pracy, o bezpieczeństwie eksploatacji oraz w prawie budowlanym. Jeśli jednak w strefach o normalnym zagrożeniu pożarowym okresowo wykonywane są czynności, którym towarzyszy podwyższone lub wysokie zagrożenie pożarowe, to należy ustalić niezbędne środki.

W przypadku podwyższonego lub wysokiego zagrożenia pożarem powinny być zastosowane środki wykraczające ponad „przypadek normalny” i ogólne obowiązki podstawowe. Należy najpierw zbadać, czy można uniknąć użycia substancji palnych lub utleniających albo zminimalizować ich użycie. Jeśli substytucja nie jest możliwa, to zagrożenie pożarem należy ograniczyć przez odpowiednie środki ochronne, tak aby zagwarantowana była ochrona zatrudnionych i innych osób. Środki te powinny mieć na celu:


UWAGA: Przestrzegajcie Państwo koniecznie wymogów prawa dot. ochrony przeciwwybuchowej!

W ramach swoich obowiązków pracodawca winien określić narażenie zatrudnionych na ryzyko wybuchu, ocenić je i wysnuć z tego konieczne działania ochronne. W tym celu należy sporządzić dokument ochrony przeciwwybuchowej, w którym m.in. zawarty będzie podział stref i wskazane niezbędne środki przeciwwybuchowe. Zależnie od strefy muszą być podjęte najróżniejsze środki bezpieczeństwa dla zapobieżenia eksplozji, jak np. użycie przeciwwybuchowych urządzeń lub komponentów.


Magazyny przeciwpożarowe DENIOS to bezpieczeństwo

Jak widać, kto musi składować materiały niebezpieczne i wkalkulować w to możliwe zagrożenie pożarowe, ten ma do czynienia z wieloma przepisami i regulacjami. Muszą być spełnione nie tylko wymagania prawa budowlanego – ale i specyficzne wymagania stawiane przez ustawodawcę wobec składowania materiałów niebezpiecznych mają swoje znaczenie. W końcu idzie także o bezpieczeństwo ludzi i ochronę majątku przedsiębiorstwa. Dobrze jest mieć po swojej stronie partnera, który może się poszczycić dziesiątkami lat doświadczenia w tej dziedzinie.

Oferujemy Państwu produkty dostosowane specjalnie do Państwa potrzeb, które dzięki konstrukcji z podwójną ramą zapewniają bezpieczeństwo pożarowe od wewnątrz i z zewnątrz. Są one sprawdzone i certyfikowane jako cały system, a w obrocie międzynarodowym możliwa jest odporność ogniowa do 120 minut. A skoro ochrona przeciwpożarowa jest tematem całościowym, to nasz wszechstronny zespół ekspertów zapewnia pełną obsługę o jakości właściwej DENIOS.


Grozi pożar? To wykaże Państwa ocena zagrożeń!

Ocena zagrożeń jest centralnym elementem bhp w zakładzie pracy. Stanowi ona podstawę systematycznego i skutecznego zarządzania w bhp i ochronie zdrowia. Zgodnie z Kodeksem Pracy - Działem X Bezpieczeństwo i higiena pracy Rozdział VI Profilaktyczna ochrona zdrowia Art. 226, Pracodawca: 

- ocenia i dokumentuje ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą oraz stosuje niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko;

- informuje pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą, oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami.

Dla przedsiębiorstw posługujących się substancjami palnymi lub utleniającymi podaje się kryteria ustalania ryzyka pożarowego i sposoby określania jego poziomu. Zależnie od rozmiarów ryzyka pożaru zalecane są odpowiednie środki ochrony. Przedsiębiorstwo winno sprawdzić ich skuteczność i udokumentować cały proces.

1  Zbieranie informacji

Ocenę ryzyka pożaru winna w ramach oceny zagrożeń przeprowadzić osoba fachowa. Należy przy tym uwzględnić wszystkie istotne czynniki dla powstawania, rozszerzania się i oddziaływania pożaru. Zagrożenia dla zatrudnionych lub innych osób wynikają w szczególności z dymu, dalszych (toksycznych) produktów pożaru, ciepła oraz awarii elementów konstrukcji. Dla uzyskania dobrej orientacji należy sobie zadać następujące pytania:

Odnośnie materiałów niebezpiecznych występujących w zakładzie
Czy prowadzone są czynności z użyciem niebezpiecznych substancji palnych lub utleniających albo czy substancje takie mogą powstawać lub uwalniać się przy wykonywaniu czynności?
Czy prowadzone są czynności z użyciem niebezpiecznych substancji palnych lub utleniających albo czy substancje takie mogą powstawać lub uwalniać się przy wykonywaniu czynności?
W jakich miejscach, w jakiej ilości i w jakim stanie występują niebezpieczne substancje palne lub utleniające?
Jakie niebezpieczne właściwości mają te substancje, jakie wynika z nich ryzyko pożaru i jakich produktów pożarowych należy oczekiwać?

Nasza rada: Zapoznajcie się Państwo z kartami charakterystyki. Zawierają one ważne informacje od dostawców odnośnych substancji dotyczące bezpieczeństwa. Przy ocenie należy uwzględnić fakt, że zależnie od metody badania mogą być przyjęte odmienne parametry do kontroli.
Jakie właściwości fizyczno-chemiczne i parametry ważne dla zabezpieczeń technicznych mają palne substancje?

np. dla substancji stałych/pyłów: minimalna temperatura samozapłonu warstwy pyłu (temperatura tlenia się), temperatura samozapłonu, stopień rozprzestrzeniania ognia
np. dla cieczy: temperatura zapłonu, temperatura palenia się, temperatura samozapłonu
np. dla gazów: zapalność (palność), granice wybuchowości, minimalna energia zapłonu, prędkość spalania


Odnośnie warunków zakładowych i lokalnych
Jaki wpływ mają wykorzystywane środki pracy lub urządzenia oraz sposób ich eksploatacji?
Jaki wpływ na zagrożenie pożarowe mają warunki budowlane, lokalne i zakładowe oraz warunki pracy, jej organizacja i otoczenie?
Czy możliwe są oddziaływania wzajemne?
Jak należy oceniać zagrożenie pożarowe przy uwzględnieniu różnych stanów roboczych?

Należą do nich: praca normalna, uruchamianie i wyłączanie urządzeń lub środków pracy, zakłócenia eksploatacji, przewidywalna eksploatacja niezgodna z przeznaczeniem.
Czy występują stany robocze pociągające za sobą konieczność zastosowania odrębnych środków?

Należą do nich: utrzymanie (konserwacja, przegląd, naprawa, ulepszenie) oraz uruchamianie i wyłączanie urządzeń zabezpieczających.
Jakich osób należy się spodziewać na miejscu i w jakiej liczbie?
Czy należy uwzględnić szczególne warunki pracy (np. długie lub skomplikowane drogi ewakuacyjne albo pracę na rusztowaniach)?
Jak szybko może przybyć na miejsce straż pożarna i jakim wyposażeniem ona dysponuje?
Jak należy ocenić fizyczne warunki brzegowe?

np. temperaturę, prądy powietrza, wilgotność powietrza, objętość pomieszczeń, powierzchnię pomieszczeń, wysokość pomieszczeń


Odnośnie możliwych źródeł zapłonu
Czy prowadzone są prace z użyciem otwartego ognia lub wysokiej temperatury?
Czy mogą powstawać źródła zapłonu wskutek stanów roboczych niezgodnych z przeznaczeniem?
Czy występują oddziaływania energii elektrycznej, mechanicznej, chemicznej i/lub cieplnej?
Jaka jest skuteczność źródeł zapłonu?


Odnośnie związanych z zezwoleniami i innych wymagań
Jakie wymagania w stosunku do profilaktyki przeciwpożarowej i obrony przed pożarem stawia prawo budowlane?
Czy są już znane wymagania wynikające z wcześniejszych raportów?

np. z opinii rzeczoznawców ochrony ppoż., koncepcji ochrony ppoż. wymaganych przez pozwolenia budowlane, ocen zagrożeń, raportów o bezpieczeństwie itp.


4  Sprawdzenie skuteczności środków ochrony

W ramach oceny zagrożeń należy także sprawdzić skuteczność środków ochrony. Ponieważ w praktyce jest to trudne, dopóki nie dojdzie do rzeczywistego pożaru, trzeba poprzestać na ocenie teoretycznej. Należy zbadać, czy wybrane środki ochrony, użyte osobno bądź w kombinacji, pozwalają oczekiwać pożądanych efektów – ale także, czy nie wykazują negatywnych oddziaływań wzajemnie na siebie. Jeśli wynika stąd potrzeba zmian procedury albo innych istotnych zmian, to ocenę zagrożeń należy poddać aktualizacji i ew. dostosować środki ochrony przeciwpożarowej. Środki techniczne muszą być ponadto poddawane regularnej kontroli funkcjonowania. Kontrolę taką należy przeprowadzać albo co trzy lata, albo w krótszych odstępach czasu, jeśli jak wynika z oceny zagrożeń. Wyniki oceny zagrożeń i regularne kontrole funkcjonowania należy w odpowiedniej formie udokumentować.

Podstawy ochrony przeciwpożarowej - poradnik

Normy i klasyfikacje europejskie

W ramach postępującego ujednolicania norm w Europie wprowadzony też został w znacznej mierze jednolity system klasyfikacji do ochrony ppoż. i stopniowo implementowany do narodowych przepisów niektórych państw UE. Za podstawę do tego służy seria norm europejskich EN 13501-1 i -2. Zajmuje się ona klasyfikacją produktów budowlanych pod względem zachowania pożarowego i odpornością ogniową. Istotnymi wymaganiami są tutaj zachowanie nośności przez konstrukcję oraz warunki rozprzestrzeniania się pożaru. Dla ich spełnienia konieczne jest wykazanie odporności ogniowej nośnych i/lub oddzielających pomieszczenia elementów budynku w określonym czasie. Potwierdzają to próby pożarowe. Po pomyślnym przejściu badania odporności ogniowej cały system uzyskuje klasyfikację podawaną w formie REI tt, np. REI 120:

Résistance = odporność

Zdolność wytrzymywania pożaru przy ustalonych oddziaływaniach mechanicznych bez utraty stateczności.

Étanchéité = szczelność

Zdolność przegrody budowlanej do niedopuszczenia ognia na stronę wolną od pożaru.

Isolation = izolacja

Zdolność zapobieżenia przenoszeniu ciepła ze strony wystawionej na pożar na stronę wolną od pożaru, tak aby po tej stronie nie uległy zapaleniu żadne powierzchnie ani materiały (ΔT < 180 K).

120 = czas w minutach

Czas, w którym spełnione są wszystkie kryteria (R, E oraz I).

Podstawy ochrony przeciwpożarowej

Składowanie łatwopalnych materiałów i cieczy podlega szczególnie surowym przepisom bezpieczeństwa. Ustawodawca nakłada w tym przypadku najostrzejsze wymogi przeciwpożarowe dla ochrony ludzi i środowiska. Dlatego powinni Państwo zawczasu poznać różne wymagania i określić środki najlepszego zapobiegania groźbie pożaru. Zajmują się Państwo po raz pierwszy tematem składowania materiałów niebezpiecznych i ochrony przeciwpożarowej? To chętnie przekażemy Państwu podstawową niezbędną wiedzę. Z naszego praktycznego poradnika dowiedzą się Państwo, jak w swojej ocenie zagrożeń uwzględnić aspekty ochrony przeciwpożarowej i jakie wytyczne i normy narodowe i międzynarodowe mają przy tym istotne znaczenie.



Ochrona przeciwpożarowa: Definicja i ważne terminy

Ochrona przeciwpożarowa to wszystkie środki zapobiegające powstawaniu i rozszerzaniu się pożaru [= ogień i dym] (profilaktyka przeciwpożarowa), a także umożliwiające ratowanie ludzi i zwierząt oraz skuteczne gaszenie pożaru (obrona przeciwpożarowa). Przy planowaniu magazynu materiałów niebezpiecznych należy uwzględnić przede wszystkim profilaktykę przeciwpożarową, aby zawczasu zminimalizować możliwe ryzyko pożaru związane ze składowanymi materiałami lub przygotować środki skutecznego zwalczania pożaru na wypadek jego wybuchu. Wyróżnia się przy tym środki budowlane, techniczne i organizacyjne:


Środki budowlane ochrony ppoż, to np.

  • Podział na strefy pożarowe*
  • Wymagania wobec materiałów budowlanych i części budynku
  • Odporność ogniowa
  • Odstępy bezpieczeństwa
*Strefa pożarowa to taka strefa, która w razie pożaru wypali się do końca nie dopuszczając do przerzucenia się ognia na inne strefy pożarowe
Środki techniczne ochrony ppoż, to np.

  • Instalacje sygnalizacji pożarowej
  • Automatyczne instalacje gaśnicze
  • Doprowadzenie wody gaśniczej
  • Wyciągi dymu i ciepła
Środki organizacyjne ochrony ppoż, to np.

  • Plany alarmowe
  • Regulamin przeciwpożarowy
  • Plany dróg ewakuacyjnych i ratunkowych
  • Oznakowanie
  • Przeprowadzanie ćwiczeń


Ale po kolei! Żeby móc określić i zrealizować odpowiednie środki ochrony przeciwpożarowej, trzeba najpierw poznać zagrożenia, których należy się spodziewać w Państwa zakładzie pracy. Czy występujące w zakładzie materiały niebezpieczne w ogóle stwarzają ryzyko pożaru? A jeśli tak, to jak duże jest to ryzyko? To wszystko powinni Państwo ustalić w swojej ocenie zagrożeń.

Informacje fachowe zawarte na niniejszej stronie zostały opracowane starannie i sumiennie według najlepszej wiedzy. Mimo to DENIOS nie może dać gwarancji jakiegokolwiek bądź rodzaju ani przyjąć odpowiedzialności cywilnej, czy to w umowie, czy deliktowo albo w inny sposób, za ich aktualność, kompletność i poprawność ani wobec odbiorcy niniejszego magazynu ani osób trzecich. Zastosowanie tych informacji i treści dla własnych lub cudzych celów następuje zatem na własne ryzyko. Należy w każdym przypadku przestrzegać aktualnych przepisów obowiązujących na miejscu.

  • uniknięcie niebezpiecznych ilości lub stężeń groźnych substancji, mogących doprowadzić do zagrożenia pożarem lub wybuchem
  • wyeliminowanie źródeł zapłonu lub innych warunków mogących spowodować pożar lub wybuch
  • maksymalne możliwe zredukowanie wpływu pożarów lub wybuchów na zdrowie i bezpieczeństwo zatrudnionych i innych osób

Tak więc przy projektowaniu magazynu materiałów niebezpiecznych należy wziąć pod uwagę np. następujące aspekty (Wskazówka: Część wymienionych środków dla podwyższonego lub wysokiego zagrożenia pożarowego jest oparta na sobie nawzajem. Środki dla wysokiego ryzyka pożarowego mogą zastąpić środki dla ryzyka podwyższonego):

 

Podwyższone zagrożenie pożarem - dodatkowo do obowiązków podstawowych - Wysokie zagrożenie pożarem - dodatkowo do obowiązków podstawowych -
Budowlana ochrona ppoż. Oddzielenie przestrzenne przez odstępy bezpieczeństwa

Oddzielenie przegrodami budowlanymi o odpowiednich wymiarach 

Ew. podwyższenie stateczności przez wystarczającą odporność ogniową

Zastosowanie szczelnej obudowy o podwyższonej odporności (np. opakowanie dopuszczone przez prawo o materiałach niebezpiecznych)
Rozdzielenie materiałów grożących pożarem na strefy oddzielone ogniotrwałymi przegrodami

Obudowy o wymiarach zgodnych z wymogami ochrony ppoż. jako część instalacji

Użycie systemów o podwójnych ściankach

Podwyższenie stateczności przez wystarczającą odporność ogniową

Przygotowanie zbiorników wychwytowych, systemów zatrzymywania, drenażu do strefy bezpiecznej
Techniczna ochrona ppoż. Wyeliminowanie źródeł zapłonu

Zastosowanie urządzeń pomiarowych, sterujących i regulujących, np. monitoring temperatury, automatyczne wyłączniki

Odpowiednia ochrona odgromowa i przepięciowa (wewnątrz, na zewnątrz)

Odpowiednia sygnalizacja pożarowa

Instalacje do odprowadzania dymu i ciepła

Urządzenia oddymiające, tworzenie stref oddymiania

W razie konieczności przygotowanie specjalnych środków gaśniczych

Monitoring wideo dla wczesnego wykrywania pożaru
Środki techniczne zapobiegające przedostawaniu się źródeł zapłonu do wnętrza urządzeń

Zobojętnianie, redukcja tlenu

System sygnalizacji pożarowej (SSP) na całym terenie lub dla danego obiektu, ze sterowaniem pożarowym i alarmowaniem zatrudnionych lub straży pożarnej

Alarmowanie (przez urządzenia techniczne, jak alarm optyczno-akustyczny itp.)

Podwyższenie stateczności przez chłodzenie, zraszacze

Instalacje gaśnicze

Wykrywanie wycieków
Organizacyjna ochrona ppoż.

Wyeliminowanie źródeł zapłonu

Wykorzystywanie środków ochrony indywidualnej dla uniknięcia źródeł zapłonu

Spełnienie specjalnych wymagań odnośnie urządzeń, np. ochrona IP

Oznakowanie znakiem ostrzegawczym W 001 „materiały grożące pożarem"

Zakaz używania ognia i otwartego światła, zakaz palenia

Zastosowanie procedury zezwalania na pracę (np. przy czynnościach z otwartym płomieniem, pracach z czystym tlenem)

Zakaz pracy bez asysty

Zagwarantowanie odpowiedniego nadzoru

Kontrola w celu wczesnego wykrycia pożaru przez obchody lub obecność personelu

Organizacyjne środki ochrony ppoż. i gaśnicze

Przeszkolenie większej liczby zatrudnionych w zwalczaniu pożaru

Skrócenie dróg ewakuacyjnych, dodatkowe wyjścia awaryjne, dodatkowa droga ewakuacyjna

Ćwiczenia ewakuacji

Ustalenie punktów zbornych

Regulacja dostępu

Skoordynowane zakładowe środki zwalczania pożaru (np. zakładowa straż pożarna)

Wyznaczenie osób do organizacji ewakuacji budynku

Przygotowanie specjalnych środków pomocniczych, np. kapturów ewakuacyjnych, podnośników ratunkowych, długo działającej ochrony dróg oddechowych

Utworzenie stref ochrony (np. kontenerów ratunkowych)

 

 

Ważne: Oprócz odporności ogniowej na płaszczyźnie międzynarodowej należy także brać pod uwagę różne wymagania i specyfikę lokalną w innych dziedzinach. Np. w zakresie ochrony wód, gdzie mogą obowiązywać różne wymagania odnośnie pojemności wychwytu wanny podłogowej. Chętnie Państwu doradzimy.

2  Określenie poziomu zagrożenia pożarowego

Dla rozstrzygnięcia, czy konieczne jest zastosowanie specjalnych środków ochrony przeciwpożarowej, miarodajna jest wysokość zagrożenia pożarowego. Wyróżnia się normalne, podwyższone i wysokie zagrożenie pożarem. W przypadku normalnego zagrożenia można zrezygnować ze specjalnych środków ochrony. Nie jest też konieczna szczegółowa dokumentacja. Wszystko, co wykracza ponad normalne zagrożenie pożarem, pociąga za sobą stosowanie specjalnych środków ochrony. Istotne jest w tym przypadku, w jaki sposób na stanowisku pracy przechowywane są lub stosowane materiały niebezpieczne.

Normalne zagrożenie pożarem odpowiada „niewielkiemu zagrożeniu”. Dla porównania przytacza się często ryzyko pożaru w biurze.

Normalne zagrożenie pożarem występuje wtedy, gdy

  • palne lub utleniające substancje niebezpieczne występują tylko w niewielkiej ilości
  • a prawdopodobieństwo powstania pożaru, szybkość jego rozszerzania się oraz związane z nim zagrożenie dla zatrudnionych i innych osób jest podobnie małe, jak np. przy użytkowaniu biura.
 

Wysokie zagrożenie pożarem występuje np. w magazynach palnych lub utleniających materiałów niebezpiecznych albo przy wykonywaniu w pomieszczeniach zamkniętych czynności z wykorzystaniem sprzyjających pożarowi, łatwopalnych, silnie łatwopalnych lub samozapalnych materiałów niebezpiecznych.

Wysokie zagrożenie pożarem występuje wtedy, gdy

  • palne lub utleniające substancje niebezpieczne występują w większej ilości,
  • prawdopodobieństwo powstania pożaru jest wysokie
  • i należy się liczyć z szybkim i niekontrolowanym jego rozszerzaniem się lub znacznym uwalnianiem dymu lub ciepła.
Z podwyższonym zagrożeniem pożarowym mamy do czynienia, jeśli nie jest spełnione kryterium normalnego zagrozenia pożarowego, a jednocześnie nie występują wszystkie kryteria wysokiego.

 

 


System europejski przewiduje bardzo szczegółowe możliwe klasyfikacje czasu wynoszące 15, 20, 30, 45, 60, 90, 120, 180 i 240 minut - jednak dla magazynów przeciwpożarowych zwykle stosuje się klasyfikacje REI 30, 60, 90 i 120, co m.in. zostało przeniesione z wcześniejszych norm. Analogicznie klasyfikowane są drzwi przeciwpożarowe jako EI 30 do EI 120.

REI 30 / EI 30
hamujące ogień

REI 60 / EI 60
silnie hamujące ogień

REI 90 / EI 90
ogniotrwałe

REI 120 / EI 120
bardzo ogniotrwałe



Niezależnie od jednolitego systemu klasyfikacji w całej Europie narodowe regulacje i przepisy prawa różnią się niekiedy stawianymi wymaganiami odnośnie czasu. O ile np. w Niemczech, Austrii i Szwajcarii za zgodną ze stanem techniki uważa się klasyfikację F 90 / REI 90, to w innych krajach europejskich za miarodajną przyjmuje się REI 120. Jest tak obecnie we Francji, Hiszpanii, Włoszech i Polsce. Nasze magazyny przeciwpożarowe DENIOS poddajemy badaniom niezależnych instytucji w celu sprawdzenia wymaganego dla danej klasyfikacji czasu, co potwierdzają dopuszczenia urzędowe lub oficjalne raporty klasyfikacji.