Bariery i odbojnice - praktyczny poradnik

Bariery i odbojnice - praktyczny poradnik

Uwaga, niebezpieczeństwo kolizji! W wielu zakładach regularnie zdarzają się „kraksy”. Przy dużym szczęściu zostaje tylko kilka zadrapań na farbie – w najgorszym razie może dojść nawet do poważnych obrażeń. Nie należy więc bagatelizować potencjalnej przyczyny wypadków: najechania i potrącenia. Ale bez obaw: Aby zapewnić skuteczną ochronę nie musisz pakować pracowników i urządzeń w watę czy folię zabezpieczającą! Systemy odbojowe i bariery to prosty i sprytny sposób na uniknięcie  wypadków i uszkodzeń w codziennej pracy zakładu. W tym poradniku przeczytasz jak to się zrobić i na co zwrócić uwagę.



Dlaczego ochrona odbojowa, zabezpieczenia przed najechaniem i bariery są potrzebne?

Nie łudźmy się – w codziennej pracy zakładu często występuje presja czasu, szczególnie w transporcie wewnątrzzakładowym, podczas załadunku i przeładunku. Robi się niebezpiecznie, jeśli w grę wchodzą wypadki z udziałem osób. Każdego roku, wiele tysięcy pracowników doznaje poważnych obrażeń podczas pracy na wózkach widłowych w Polsce.  Stanowi to największą część wypadków w transporcie wewnątrzzakładowym. Jeśli np. chodzi o wypadki z udziałem wózków widłowych, to najczęściej przebieg zdarzeń wygląda tak, że ofiara wypadku ulega najechaniu, przygnieceniu lub przejechaniu. Ale nawet najechanie na niezabezpieczony regał może w najgorszym przypadku spowodować jego zawalenie się i uszczerbek na zdrowiu lub śmierć osób.

Wzrost bezpieczeństwa - prosto i bez komplikacji

Prostym, ale skutecznym środkiem zwiększającym bezpieczeństwo w zakładzie pracy są systemy barier i odbojnic. Pełnią one wiele różnych funkcji, m.in. oddzielają strefy komunikacyjne i robocze, regulują ruch w obrębie zakładu pracy, odgradzają ciągi komunikacyjne od innych powierzchni (np. magazynowych), zabezpieczają urządzenia magazynowe albo oczyszczają przejazdy. Przy ich wykorzystaniu można też zamykać strefy niebezpieczne, ogradzać place budowy lub przeszkody czasowe.

Bariery i odbojnice przyczyniają się nie tylko do ochrony osób: są ważnym środkiem zapobiegania uszkodzeniom maszyn i urządzeń w ramach profilaktyki. Właściwa ochrona odbojowa lub przeciwnajazdowa skutecznie obniża koszty awarii i napraw. W końcu wymiana uszkodzonej odbojnicy jest łatwiejsza i tańsza, niż naprawa urządzenia produkcyjnego.

Inne ważne argumenty za stosowaniem barier i odbojnic

Instalacja systemów ochrony przeciwnajazdowej może mieć pozytywny wpływ na ochronę ubezpieczeniową albo w ogóle ją umożliwiać. Spytaj swojego ubezpieczyciela. Może być i tak, że zapewnienie dostatecznej ochrony przeciwnajazdowej i zamknięć ruchu jest obowiązkiem nałożonym przez prawo. Więcej na ten temat poniżej.

Wydzielenie dróg komunikacyjnych z innych obszarów, jak strefy robocze lub magazynowe
Wydzielenie dróg komunikacyjnych z innych obszarów, jak strefy robocze lub magazynowe
Skuteczna ochrona osób przez zapobieganie wypadkom przy pracy
Skuteczna ochrona osób przez zapobieganie wypadkom przy pracy
Odgradzanie stref niebezpiecznych, placów budowy lub przeszkód czasowych
Odgradzanie stref niebezpiecznych, placów budowy lub przeszkód czasowych
Obniżenie kosztów awarii i napraw dzięki prewencyjnej konserwacji
Obniżenie kosztów awarii i napraw dzięki prewencyjnej konserwacji
Spełnienie obowiązków operatora i zgodność z przepisami
Spełnienie obowiązków operatora i zgodność z przepisami

Jakich przepisów i wytycznych należy przestrzegać?

Główna rola w dziedzinie ochrony odbojowej i zamknięć ruchu przypada ocenie zagrożeń. W przedsiębiorstwie pracodawca ponosi wyłączną odpowiedzialność za wykorzystywane przez niego środki pracy. Winien on przed zastosowaniem tych środków ocenić występujące zagrożenia (ocena zagrożeń) i na jej podstawie określić konieczne i właściwe działania ochronne. Stanowi ona podstawę systematycznego i skutecznego zarządzania w bhp i ochronie zdrowia. Zgodnie z Kodeksem Pracy - Działem X Bezpieczeństwo i higiena pracy Rozdział VI Profilaktyczna ochrona zdrowia Art. 226, Pracodawca:

  • ocenia i dokumentuje ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą oraz stosuje niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko;
  • informuje pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami.

Na podstawie paragrafu 39 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. 2003 r. nr 169 poz. 1650 z późn. zm.) to pracodawca jest obowiązany oceniać i dokumentować ryzyko zawodowe występujące przy określonych pracach.

 

 

Schemat oceny zagrożenia

Ocena zagrożeń jako podstawa podejmowanych działań

Tak więc ocena zagrożeń jest pierwotną podstawą decyzji o instalacji systemów ochrony odbojowej i zamknięć ruchu. Jeśli w ramach oceny zagrożeń rozpoznają Państwo odpowiednie ryzyko dla swoich pracowników, to wśród planowanych działań trzeba wziąć pod uwagę odbojnice i bariery. Ważne: Należy działać, zanim coś się stanie! W razie wystąpienia szkody muszą Państwo wykazać swojemu ubezpieczycielowi lub branżowemu stowarzyszeniu bhp, że postępowali Państwo prawidłowo. Dlatego przeprowadzając ocenę zagrożeń i realizując ustalone w niej środki bhp wnoszą Państwo także ważny wkład do profilaktyki odpowiedzialności cywilnej.

Wytyczne specjalne dla dróg komunikacyjnych

§ 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 z późn. zm.) nakazuje pracodawcy zapewnienie na terenie zakładu pracy wykonania i oznakowania, zgodnie z Polskimi Normami i właściwymi przepisami, dróg komunikacyjnych i transportowych oraz dróg dla pieszych.

Na drogach transportowych nie powinny występować progi ani stopnie. Na drogach w miejscach, w których możliwe jest niespodziewane wtargnięcie pieszych, w szczególności przed bramami, drzwiami i przejściami, należy ustawić barierki lub zastosować inne skuteczne środki ochronne.

Treść § 7 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 10.05.2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy użytkowaniu wózków jezdniowych z napędem silnikowym (Dz.U. Nr 70, poz. 650 ze zm.) nie pozostawia wątpliwości, że pracodawca powinien określić dopuszczalne prędkości wózków na poszczególnych odcinkach dróg, uwzględniając przy tym nasilenie ruchu, rodzaj przewożonych ładunków, szerokość i stan dróg oraz widoczność. Ponadto powinien podjąć środki organizacyjne, zapobiegające wchodzeniu pracowników pieszych na teren pracy wózków, a w przypadku, gdy ze względu na rodzaj wykonywanej pracy nie jest możliwe spełnienie powyższych warunków, powinien zastosować odpowiednie środki zabezpieczające pracowników przed skutkami zagrożeń powodowanych działaniem wózków.

Ochrona dróg komunikacyjnych

W tym celu pracodawca powinien odpowiednio oznakować drogi transportowe: postawić znaki określające dopuszczalną prędkość, oznakować znakami i pasami przejścia dla pieszych, wykonać zabezpieczenia (np. barierki) na przejściach dla pieszych oraz podjąć inne środki zapobiegające wchodzeniu pieszych w rejon pracy wózków.

Place i drogi oraz pomieszczenia, w których eksploatuje się wózki powinny być oznakowane zgodnie z przepisami ruchu drogowego oraz oświetlone po zmroku światłem elektrycznym: drogi jezdne i place składowe co najmniej 5 lx (luksów), a miejsca załadunku i wyładunku (na otwartej przestrzeni) - 20 lx.

Zarówno kierowca, jak i osoby współuczestniczące w czynnościach transportowych powinny używać odpowiednich, w zależności od potrzeb, ochron indywidualnych (kaski, rękawice).

Należy zwrócić uwagę na minimalne szerokości i wysokości dróg komunikacyjnych:

Jedną z norm wskazujących minimalne wymiary dróg i przejść jest PN-M-78010:1968P Transport wewnętrzny. Drogi i otwory drzwiowe. Wytyczne projektowania.

Zalecane szerokości dróg transportowych, zgodnie z powyższą normą, dla pieszych w budynkach przemysłowych należy obliczać według wzorów:

A = B 30 cm - dla ruchu jednokierunkowego;

A = 2B 60 cm - dla ruchu dwukierunkowego;

gdzie: B - szerokość ładunku jaki niesie pieszy (w cm), A - szerokość drogi transportowej (w cm), która nie może być mniejsza niż 120 cm.

Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy nakazuje, aby do każdego stanowiska pracy było zapewnione bezpieczne i wygodne dojście, przy czym jego wysokość na całej długości nie powinna być mniejsza w świetle niż 2 m. W przypadkach uzasadnionych względami konstrukcyjnymi maszyn i innych urządzeń technicznych dopuszcza się zmniejszenie wysokości dojścia do 1,8 m przy jego odpowiednim zabezpieczeniu i oznakowaniu znakami bezpieczeństwa zgodnymi z Polską Normą.

Przejścia między maszynami a innymi urządzeniami lub ścianami przeznaczone tylko do obsługi tych urządzeń powinny mieć szerokość, co najmniej 0,75 m; jeżeli w przejściach tych odbywa się ruch dwukierunkowy, szerokość ich powinna wynosić, co najmniej 1 m.

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 z późn. zm.) wskazuje, że w trakcie ruchu pieszego w budynkach oraz związanego z nim transportu, powinny być także zapewnione minimalne szerokości dojść ewakuacyjnych i dróg ewakuacyjnych zapewniające sprawną i bezpieczną ewakuację w razie wystąpienia pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia.

Należy również wziąć pod uwagę:

Regularne kontrole

Drogi komunikacyjne i urządzenia zabezpieczające należy zależnie od rodzaju i częstości użytkowania oraz występujących zagrożeń sprawdzać w regularnych odstępach czasu pod kątem prawidłowego funkcjonowania i w razie konieczności naprawiać. Także tutaj rodzaj, zakres i terminy kontroli zależą od wyniku oceny zagrożeń.     
Informowanie pracowników

Osoby zatrudnione muszą być poinstruowane o użytkowaniu dróg komunikacyjnych i o zakładowych regułach ruchu w nawiązaniu do zagrożeń.

Wolne przejazdy na drogach komunikacyjnych

Należy stale utrzymywać wolny przejazd na koniecznej szerokości minimalnej dróg komunikacyjnych, żeby można było z nich w każdym czasie korzystać.

 

 

Ochrona urządzeń magazynowych

Wytyczne specjalne dla urządzeń magazynowych i sprzętu

Parametry regałów, ich maksymalne obciążenie określają normy, jako podstawowe można uznać: PN-EN-15512:2011 oraz PN-M-78322:1989. - Cechą wspólną wymienionych wyżej przepisów i ich myślą przewodnią jest podkreślenie wagi stosowania statycznych systemów składowania zgodnie z ich przeznaczeniem oraz konieczność bieżącego kontrolowania ich stanu technicznego. 

Regały stacjonarne, które są ładowane lub rozładowywane za pomocą swobodnie jeżdżących środków transportu (niezwiązanych z prowadnicami), muszą być zabezpieczone na narożnikach – również w przejazdach – ochraniaczami odbojowymi o wysokości co najmniej 0,4 m (PN EN 15512).  Wymiary ochrony odbojowej można uznać za wystarczające, jeśli może ona zaabsorbować energię co najmniej 400 Nm. 

 

 

Wytyczne specjalne dot. oznakowania

Czerwono-białe czy żółto-czarne? Bariery i systemy odbojowe są z reguły malowane w jednym z tych dobrze znanych wariantów barwnych. Ale który kiedy stosować?

Opracowując zasady ruchu na drogach wewnątrzzakładowych i w obiektach zakładu należy: Na podstawie zebranych informacji opracować zasady ruchu na poszczególnych drogach zakładowych i ciągach komunikacyjnych wewnątrz obiektów, w tym korzystając z zapisów rozporządzenia ministrów infrastruktury oraz spraw wewnętrznych i administracji z 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz.U. nr 170, poz. 1393 ze zm.) dobrać i zainstalować znaki: zakazu (np. stop, zakaz wjazdu, zakaz ruchu, ograniczenie prędkości, zakaz ruchu pieszych, zakaz postoju ); nakazu (np. obowiązujący kierunek jazdy); ostrzegawcze (np. skrzyżowanie, przejście dla pieszych, przejazd kolejowy); informacyjne (np. droga jednokierunkowa, przejście dla pieszych, miejsce parkingowe). Opracowując zasady ruchu i oznakowując drogi zakładowe należy również wziąć pod uwagę wymagania bezpieczeństwa zapisane w załączniku nr 1 do rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp oraz wymagania Polskiej Normy PN-EN-ISO 7010:2012 Symbole graficzne - Barwy bezpieczeństwa i znaki bezpieczeństwa - Zarejestrowane znaki bezpieczeństwa. Podstawa prawna: § 4 ust. 1, § 66 oraz załącznik nr 1 Szczegółowe zasady stosowania znaków i sygnałów bezpieczeństwa do rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (tekst jedn.: Dz.U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650 ze zm.).

Pasy czerwono-białe powinny być wykorzystywane głównie do oznakowania czasowych przeszkód i miejsc niebezpiecznych (np. wykopów budowlanych).

Oznakowanie żółto-czarne powinno być stosowane do stałych przeszkód i miejsc niebezpiecznych (np. miejsca, w których występuje szczególne ryzyko potrącenia, przygniecenia lub upadku). 

Kolory barier i systemów odbojowych

Jaka ochrona odbojowa nadaje się do zastosowania w moim przypadku?

Przed zaopatrzeniem się w system odbojowy powinni Państwo zadać sobie 3 następujące pytania: Co ma być chronione? Przed czym ma być chronione? I gdzie ma być chronione?

1  Co ma być chronione?

Zależnie od przeznaczenia dostępne są najrozmaitsze systemy odbojowe. Do zabezpieczania dłuższych dróg jezdnych albo stref roboczych potrzebne są inne produkty niż do ochrony krawędzi regałów i szaf. Poniżej znajdą Państwo opis najpopularniejszych systemów odbojowych z odpowiednimi wskazówkami dot. zastosowania:

2  Przed czym chcemy chronić?

Obowiązuje tu prosta orientacyjna reguła: System odbojowy musi być tym bardziej stabilny, im cięższe i szybsze są obiekty, które musi w najgorszym przypadku zatrzymać. W końcu ręczny wózek wyzwala przy najechaniu dużo mniej energii, niż wózek widłowy albo ciężarówka. Trzeba więc ustalić potencjalne źródła ryzyka w ramach oceny zagrożeń i wybrać dostosowaną do nich ochronę odbojową. Stabilność ochrony odbojowej zależy przy tym nie tylko od jej wymiarów, ale też od materiału i techniki zamocowania. Więcej na ten temat dowiedzą się Państwo poniżej.

3  Gdzie ma się znaleźć ochrona?

Zależnie od tego, czy ochrona odbojowa ma być stosowana wewnątrz, czy na zewnątrz budynków, materiał musi spełniać różne wymagania. Przy kolizji z jakimś sprzętem ochrona odbojowa może sama ulec uszkodzeniu – a zatem jeśli na otwartej przestrzeni użyte byłyby produkty ze stali nieocynkowanej, to może wdać się rdza, która będzie dalej uszkadzać produkt. Dlatego systemy odbojowe przeznaczone do użytku zewnętrznego powinny być wykonane z materiału odpornego na korozję. Więcej na ten temat dowiedzą się Państwo poniżej.


Z jakiego materiału powinna być moja odbojnica?

W sklepie internetowym DENIOS znajdą Państwo odbojnice ze stali i wysokogatunkowego tworzywa sztucznego. Przy wyborze materiału należy zadać sobie pytanie, jakie konkretnie zadanie ma spełniać ochrona odbojowa. Zależnie od przeznaczenia mogą być potrzebne całkiem różne właściwości materiału. Generalna zasada: Im większa średnica odbojnicy i im grubszy materiał, tym większa wytrzymałość ochrony odbojowej. Jeśli w zakładzie Państwa wykorzystywane są ciężkie i szybkie maszyny, to trzeba zastosować szczególnie stabilną ochronę odbojową.

Przy jej stosowaniu na zewnątrz budynków należy także wziąć pod uwagę warunki pogodowe. Jeśli potrzebna jest tu szczególnie wytrzymała ochrona, to powinni Państwo wybrać produkt ze stali cynkowanej ogniowo, zabezpieczonej przed korozją. Natomiast odbojnice plastikowe są całkowicie niewrażliwe na korozję – dzięki czemu po kolizji z pojazdami w żadnym razie nie potrzeba obawiać się rdzy. Jednak do użytku zewnętrznego często lepiej jest wybrać stal cynkowaną, bo wadą produktów z tworzywa sztucznego jest ich mniejsza odporność na UV. Ochrona odbojowa z tworzywa sztucznego ma przede wszystkim tę istotną zaletę, że jej okrągłe kształty i elastyczny materiał redukują energię zderzenia, oszczędzając w ten sposób także sprzęt uczestniczący w kolizji.

Z jakiego materiału powinna być moja odbojnica?

Jak założyć ochronę odbojową?

Montaż odbojnicy

Kiedy zgodnie ze swoją oceną zagrożeń zdecydowali się Państwo na odpowiednią odbojnicę z właściwego materiału, pora przystąpić do montażu. Przy mocowaniu do podłoża mają Państwo do wyboru zabetonowanie i przykręcenie wkrętami. Zabetonowanie jest wprawdzie bardziej pracochłonne – ale za to ochrona odbojowa jest bardziej wytrzymała. Jeśli zdecydują się Państwo na wkręty, to trzeba zawsze zwracać uwagę na dobranie odpowiednich wkrętów i kołków do podłoża. Należy też pamiętać szczególnie w przypadku produktów uginających się o zachowaniu dostatecznego odstępu od chronionego obiektu. Ochrona odbojowa zakładana bezpośrednio na chroniony obiekt (np. ochraniacze krawędzi lub odboje ścienne) mocowana jest zależnie od produktu śrubami, samoprzylepnie, magnetycznie albo wtykowo. W każdym przypadku przy planowaniu działań zgodnie z oceną zagrożeń powinni Państwo także uwzględnić rodzaj montażu.


Kiedy najlepiej zastosować system zamknięć ruchu?

Jeśli poszukują Państwo sposobu oznakowania strefy zamkniętej, prowadzenia ruchu osób albo zabezpieczenia czasowych stref niebezpiecznych, to właściwym wyborem będzie system barier do zamknięcia ruchu. W ramach oceny zagrożeń powinni Państwo w każdym razie sprawdzić, czy w danym przypadku wystarczy zastosować proste bariery odgradzające, czy też będzie potrzebna wytrzymała ochrona odbojowa. Interesujący jest zwłaszcza mobilny wariant systemów odgradzających, który pozwala szybko i elastycznie reagować na zmiany warunków. Przykładem może być potrzeba czasowego zabezpieczenia wolnego przejazdu albo zarezerwowania miejsc parkingowych i magazynowych. Jednak dysponowanie zawsze gotową do użytku barierą odgradzającą jest przede wszystkim wskazane do zabezpieczania czasowych miejsc niebezpiecznych. 


Czym różnią się rozmaite systemy zamknięć ruchu?

Zależnie od przeznaczenia mogą być stosowane różne systemy zamknięć ruchu. Poniżej znajdą Państwo zestawienie dostępnych produktów oraz informacje o ich właściwościach.


Uzupełniające środki pomocnicze

W naszym sklepie internetowym znajdziesz nie tylko systemy i bariery ochronne, ale także inne produkty chroniące twoje wewnętrzne procesy. Tutaj znajdziesz więcej przydatnych pomocy - na przykład z zakresu oświetlenia, znakowania i bezpieczeństwa ruchu drogowego.


Zastrzega się możliwość dokonywania zmian i wystąpienia pomyłek. Wszystkie udostępniane informacje zostały starannie zbadane. Mimo to DENIOS Sp. z o.o. nie może dać gwarancji aktualności, poprawności, kompletności ani jakości przekazywanych informacji.


Chętnie Państwu doradzimy!

Potrzebują Państwo osobistej porady? Poinformujcie nas Państwo, jaki macie problem, a my znajdziemy odpowiednie dla Państwa rozwiązanie.

 

 

  • Fachowe porady: tel. 22 279 40 00
  • Pytania